Goede route optimalisatie met een slim algoritme. Of het nu gaat om de leveringen van goederen of van diensten, bijna elk bedrijf is afhankelijk van diverse transportprocessen. In het productiegebied, in het magazijn en onderweg naar de volgende stap in de keten of de eindgebruiker. Een goede routeoptimalisatie en routeplanning zorgt ervoor dat al deze transportbewegingen zo efficiënt mogelijk uitgevoerd kunnen worden, in termen van energie, tijd en arbeid. Voor het menselijk brein ingewikkelde vragen zoals “hoe worden orders verdeeld over routes voor verschillende bezorgers” en “welke combinatie van voertuigen en medewerkers is financieel het voordeligst” zijn gelukkig door slimme algoritmes snel en verrassend goed op te lossen. Zelfs zo goed dat de uitkomst soms in eerste instantie een onlogische oplossing lijkt, maar die bij goed bestuderen toch een stuk efficiënter is dan de voor de hand liggende oplossing.
Wat is het verschil tussen routeplanning en route-optimalisatie?
Routeplanning en route-optimalisatie worden vaak door elkaar gehaald, maar er is een wezenlijk verschil. Bij routeplanning bepaal je in feite welke volgorde en welke routes logisch lijken, bijvoorbeeld bij tien adressen op de route van een chauffeur. Denk aan het maken van een ouderwetse plattegrond met markeringen: je kiest de volgorde waarin de adressen langsgaan, rekening houdend met een paar vaste punten.
Route-optimalisatie gaat een flinke stap verder. Hier draait het niet alleen om ‘logisch’ plannen, maar juist om het vinden van de meest efficiënte oplossing – soms zelfs eentje die je als mens nooit zo had bedacht. Moderne tools nemen bijvoorbeeld rijtijden, file-informatie, venstertijden, wagenprofielen en allerlei beperkingen in één klap mee. Het resultaat? Een route die niet alleen snel, maar ook slim is. Of het nu gaat om het afleveren van pakketjes in de binnenstad van Amsterdam, of de dagelijkse servicebezoeken langs klanten in Brabant.
Eenvoudig tot zeer complex
Routeplanning is de combinatie van twee uitdagingen: ten eerste het verdelen van de transporten over de beschikbare voertuigen (“clustering”) en ten tweede het verdelen van de transporten binnen één route (“routing”). Voor beide uitdagingen bestaan wiskundige oplossingen, voor routing is dat het bekende handelsreizigersprobleem. Omdat deze traditionele wiskundige methoden niet snel genoeg zijn voor een goede routeoptimalisatie (er is simpelweg te veel rekenkracht nodig) én geen rekening houden met bijvoorbeeld verplichte tijdsloten, is er veel creativiteit nodig bij het ontwerpen van een slim algoritme. Dit algoritme moet een relatief eenvoudige taak met weinig routes en klanten kunnen oplossen, maar tegelijkertijd toegerust zijn voor complexe taken. Taken worden complexer als de hoeveelheden transporten en voertuigen toenemen, tijdsvensters gehonoreerd moeten worden, er meerdere depots zijn of er prioritaire relaties zijn tussen orders. Routeplanning is daarnaast ook een dynamisch proces, nadat er gestart is om de planning uit te voeren wordt de planning continu aangepast. Dit gebeurt door nieuwe orders alsnog in de huidige planning mee te nemen, orders met een veranderd tijdsvenster een andere plek in de planning te geven of door in te grijpen als afspraken niet gehaald dreigen te worden, bijvoorbeeld door de verkeerssituatie. Een realtime beeld van waar voertuigen zich bevinden en welke orders zijn afgerond is daarvoor uiteraard noodzakelijk.
Software is essentieel
De hoeveelheid parameters en de benodigde rekenkracht maken dat bedrijven voor een goede routeplanning meestal gebruikmaken van standaard software voor routeplanning (zoals Smartroute), of dat het een onderdeel is van een TMS (Transport Management Systeem, zoals Filogic). De software combineert slim de actuele orderlijst met de gegevens van het wegennet en beschikbare voertuigen en medewerkers. De transportkosten worden tot een minimum beperkt, maar ook worden foutieve menselijke inschattingen voorkomen, bijvoorbeeld op het gebied van voertuigcapaciteit.
Implementatie van Route-optimalisatie: Een Stapsgewijs Proces
Het succesvol invoeren van routeoptimalisatie binnen een organisatie vraagt om een doordachte aanpak. Begin klein, bijvoorbeeld met slechts één team of een specifieke route. Op deze manier is het eenvoudiger om eventuele kinderziektes te signaleren en direct bij te sturen zonder direct bedrijfsbreed impact te ervaren. Vervolgens vormt betrouwbare data de basis; zorg dat je een actueel en secuur overzicht hebt van orders, klanten, tijden, voertuigen en beschikbaarheid van medewerkers. Zonder een solide informatiefundament loopt zelfs het slimste algoritme spaak.
Investeer daarnaast in training voor zowel planners als chauffeurs. Nieuwe werkwijzen en technologieën vergen gewenning: laat medewerkers kennismaken met de software, de logica achter de uitkomsten en de voordelen voor hun dagelijkse praktijk. Tot slot: blijf meten, evalueren en stap voor stap verbeteren. Gebruik prestatie-indicatoren, verzamel feedback van het team en optimaliseer iteratief verder. Zo groeit de routeplanning uit tot een onmisbare schakel in het logistieke proces, precies wat je mag verwachten van een moderne organisatie.
Ook voor inkomende goederen
Een misvatting is dat routeplanning alleen gaat over uitgaande goederen en diensten. Ook voor inkomende goederen is een goede routeplanning van belang; door tactisch gekozen tijdsloten te verlenen aan externe leveranciers worden bijvoorbeeld opstoppingen en demurragekosten vermeden bij inkomende goederen. Hier snijdt het mes aan twee kanten, want ook de leverancier profiteert van een betere planning. Voor zowel inkomende uitgaande goederen is het van belang dat het juiste voertuigtype wordt gekozen, variërend van maximale belaadbaarheid tot aanwezigheid van een koelinstallatie.
Naar veel beter
Optimalisatie van de routeplanning draagt bij aan een lean bedrijfsvoering waarin waarde creatie voor de klant centraal staat. Echter, de vraag is of optimalisatie alleen op basis van totaal aantal kilometers een juiste strategie is. Wij vinden van niet. Ieder bedrijf vraagt om een andere benadering van de optimalisatie, want de totale uitstoot van CO2 kan ook de belangrijkste factor zijn om te optimaliseren, of het zoveel mogelijk gelijkmatig inzetten van alle medewerkers. Wij vinden ook belangrijk om continu planningen te herzien en te blijven optimaliseren op basis van de laatste real time data. Op die manier geloven wij dat we met slimme software ieder bedrijf zijn eigen optimalisatie kan behalen op het gebied van routeplanning.